شركت‌هاي نرم‌افزاري و بورس اوراق بهادار

[Sardabir]

ايتنا - با نگاهي اجمالي به بازارهاي سرمايه كشورهاي پيشرفته ملاحظه مي‌گردد كه در 20 سال گذشته بيشترين پيشرفت و بالا رفتن ارزش سهام متعلق به شركت‌هاي با فناوري پيشرفته و به ويژه نرم‌افزاري مي‌باشند كه مثال‌هاي معروفي از جمله مايكروسافت، …, Oracle, SAP, Yahoo, Google, ebay از آن جمله‌اند. اين امر حتي سبب ايجاد بورس‌هاي ويژه صنايع پيشرفته و رونق فراوان آن گشته است.

شركت‌هاي نرم‌افزاري و بورس اوراق بهادار
علي اصغر هلالي(مديرعامل شركت مهندسي صنعتي آرشام كوشا)
حضور شركت‌ها و بنگاه‌هاي اقتصادي در بورس اوراق بهادار كشور مادر و يا حتي بورس‌هاي منطقه‌اي و جهاني داراي فوايد پرشمار و به عقيده نويسنده تنها راه تداوم بلند مدت سودآوري و ارزش آفريني براي شركت‌ها به ويژه هنگام وارد شدن به دوران بلوغ سازمان مي‌باشد.

حضور شركت‌ها در بورس اوراق بهادار داراي ويژگي‌هاي پرشماري مي‌باشد كه از آن جمله مي توان به موارد زير اشاره نمود:
- افزايش اعتبار شركت‌ها به منظور حضور در بازارهاي مختلف داخلي و خارجي
- افزايش منابع شركت جهت توسعه خود و يا اجراي پروژه‌هاي جديد
- ايجاد ارزش افزوده بيشتر براي سهامداران
- امكان نقد شدن تمام يا بخشي از شركت در بازار سرمايه
- داراي ارزش مادي شدن دارايي‌هاي نامشهود و معنوي شركت‌ها
- امكان انتقال مديريت شركت از دست پديدآورندگان و كارآفرينان اوليه به دست مديران حرفه‌اي و پديد آمدن فرصت براي ايشان جهت حضور در عرصه‌هاي جديد
- ايجاد شفافيت در مسائل مالي و در نتيجه افزايش اعتماد به ايشان
- امكان جذب ساده‌تر سرمايه‌هاي خارجي
- امكان ورود آسان شركاي تجاري جديد
هر كدام از موارد فوق خود به تنهايي داراي جاذبه فراوان براي ورود به بورس اوراق بهادار مي‌باشند و حتي آن را الزامي مي‌نمايند، ولي در اين بين جايگاه شركت‌هاي نرم‌افزاري كجاست؟

صنعت نرم‌افزار از جمله صنايع با فناوري پيشرفته (High-Tech) محسوب مي‌گردد كه بر پايه دانش محوري و محصولات غير فيزيكي و ارزش افزوده فراوان حاصل ايده‌ها منتهي شده به محصول يا خدمت شكل مي‌گيرد. از ويژگي‌هاي عمومي شركت‌هاي فعال در اين صنعت مي‌توان به موارد زير اشاره نمود:
- ايجادكنندگان شركت‌ها اغلب جوان و مسلط به امور فني و نه مالي و تجاري مي‌باشند.
- شركت‌ها (به ويژه در ابتدا) داراي دارايي‌هاي فيزيكي زيادي نمي‌باشند.
- داراي ريسك بالا و در مقابل سوددهي بسيار بالاتري در مقايسه با صنايع سنتي مي‌باشند.
- شركت‌ها عمر كوتاهي داشته و جوان هستند.
- اساس كسب و كار اين شركت‌ها معمولا بر مبناي تحقيق و توسعه سپس توليد و بعد تجارت پايه‌گذاري شده است
- بر خلاف تصور عمومي توليد نرم‌افزار جديد و بازاريابي آن، امريست بسيار هزينه‌بر و طولاني
- با توجه به ماهيت غيرفيزيكي محصول نهايي بر خلاف محصولات سنتي نيازي به مواد اوليه جهت توليد مستمر ندارند.

با نگاهي اجمالي به بازارهاي سرمايه كشورهاي پيشرفته ملاحظه مي‌گردد كه در 20 سال گذشته بيشترين پيشرفت و بالا رفتن ارزش سهام متعلق به شركت‌هاي با فناوري پيشرفته و به ويژه نرم‌افزاري مي‌باشند كه مثال‌هاي معروفي از جمله مايكروسافت، …, Oracle, SAP, Yahoo, Google, ebay از آن جمله‌اند. اين امر حتي سبب ايجاد بورس‌هاي ويژه صنايع پيشرفته و رونق فراوان آن گشته است.
تمام ويژگي‌هاي ذكر شده در ابتداي اين مطلب درباره اين شركت‌ها صادق است و اين شركت‌ها با حضور در بازارهاي سرمايه و بورس توانستند حتي در سطح بين‌المللي به غول‌هاي اقتصاد تبديل گردند.

با نگاهي به بورس اوراق بهادار ايران ملاحظه مي‌گردد كه شركت‌هاي نرم‌افزاري در اين بازار حضور ندارند و معدود شركت‌هايي هم با عنوان شركت‌هاي كامپيوتري در اين بازار حضور دارند به معناي واقعي و يا ويژگي‌هاي ذكر شده شركت‌هاي نرم‌افزاري محسوب نگرديده و عموما شركت‌هاي بازرگاني و يا توليد كننده سخت‌افزار و البته با بازارهاي ويژه دولتي و داراي دارايي‌هاي فراوان فيزيكي نظير زمين و ساختمان مي‌باشند.
در واقع هنوز هيچ شركت كاملا نرم‌افزاري در بورس اوراق بهادار كشور وجود ندارد و با توجه به شاخص‌هاي ذكر شده، متخصصين جوان و تحصيل كرده فراوان صنعت نرم‌افزار كشور، پتانسيل بالا، توليد محصولات با ارزش افزوده بالا، روند رو به رشد ايجاد و توسعه شركت‌هاي نرم‌افزاري و افزايش قابل توجه حجم بازار داخلي و يا ايجاد فرصت‌هاي جديد حضور در بازارهاي بين‌المللي به ويژه در منطقه نظير عراق و افغانستان و همچنين نقش شركت‌هاي نرم‌افزاري در بورس‌هاي بزرگ جهان، جاي ايشان بسيار خالي است.

شركت‌هاي نرم‌افزار ايراني با افزايش و بالا بردن كيفيت واحدهاي تحقيق و توسعه خود كه لازمه پيشرفت شركت‌هاي High-Tech است، شفافيت در عملكرد مالي، ايجاد سازمان‌هاي كارا و بالغ مبتني بر اصول علمي بنگاه‌داري در شركت‌هاي خود، تنوع بخشيدن به محصولات خويش و بالا بردن كيفيت آن و همچنين عدم اتكاء صرف به بازارهاي داخلي و ايجاد محصولات جهاني و حضور در عرصه‌هاي بين‌المللي، با توجه به حاشيه سود بالاي اين صنعت قادر خواهند بود كه در كوتاه مدت به برترين و پرمخاطب‌ترين شركت‌هاي بورسي ايران تبديل گردند.

قطعا حضور در بورس اوراق بهادار براي شركت‌هاي نرم‌افزاري ايراني سبب يك جهش بلند و سكوي پرتابي براي آينده خواهد بود كه اثرات آن حتي در كوتاه مدت سبب رشد سريع و چشمگير اين صنعت در ايران مي‌گردد. در اين بين مسئولين بورس اوراق بهادار كشور و اعضاي هيئت پذيرش آن در اين فرآيند نقش كليدي بر عهده دارند كه با درايت و آينده نگري امكان حضورصنايع جديد با دارايي‌هاي غيرفيزيكي و نامشهوددر كنار ساير صنايع سنتي در بورس اوراق بهادار كشور را فراهم آورند و در كنار آن نيز مردم عادي و دست‌اندركاران و كارگزاران اين بازار را با اين صنايع و ميزان ريسك و البته ارزش افزوده بالاي آن آشنا نموده و سبب رونق اين بازار در كنار فرصت رشد اين صنعت درايران گردند.