جان مك‌كارتي - هوش ماشيني و هوش انساني‌

[s.sepehrvand]

جان مك‌كارتي - هوش ماشيني و هوش انساني‌

عليرضا صالحي

ماهنامه شبکه

اشاره :

John McCarthy از جمله پيشروترين محققان در حوزه هوش مصنوعي است، ولي بيشتر شهرت وي به دليل ابداع زبان LISP است كه كاربرد گسترده‌اي را در حوزه هوش مصنوعي (AI) دارد. وي همچنين نخستين كسي است كه به فكر استفاده اشتراك زماني همه منظوره از كامپيوترها افتاد.

پروفسور جان مك‌كارتي در سال 1927 در بوستون متولد شد. وي درجه كارشناسي ارشد رياضيات خود را در سال 1948 از انستيتو تكنولوژي كاليفرنيا دريافت كرد و با ادامه تحصيل در رشته رياضيات، در سال 1951 مدرك دكتراي خود را از دانشگاه پرنيستون اخذ نمود. وي سپس با ادامه تحصيل و مطالعه در رشته علوم كامپيوتر، درجه استادي خود را از دانشگاه استنفورد در سال 1962 دريافت نمود و از سال 1965 تا 1980 سرپرستي آزمايشگاه هوش مصنوعي همان دانشگاه را عهده‌دار بود.

مك‌كارتي در زمان مطالعه درخصوص هوش مصنوعي كه وي از جمله بنيانگذاران آن محسوب مي‌شود، زباني را براي توصيف و توسعه آن با عنوان List Processing يا همان LISP ابداع نمود. اين زبان در سال 1958 در دانشگاه MIT توسعه داده شد. مك‌كارتي در آن زمان معتقد بود كه مي‌توان كاري كرد كه ماشين نيز هوشي همانند هوش انساني داشته باشد و LISP زباني است كه مي‌تواند اين هوش را توصيف كند.

البته علاقمندي مك‌كارتي به مقوله هوش مصنوعي به قبل از اين دوران برمي‌گردد. وي در سال 1948 از كارهاي جان فون‌نويمان (پدر منطق كامپيوترهاي امروزي) مطلع مي‌شود به آن‌ علاقمند مي‌گردد. وليكن آنچه وي به آن مي‌انديشيد آن بود كه مي‌توان يافته‌هاي فون‌نويمان را به نحوي به‌كار بست كه بتوان هوش انساني را روي ماشين شبيه‌سازي نمود. او در اواسط دهه پنجاه ميلادي با كمك مالي بنياد راكفلر، كار روي شبيه‌سازي هوش انساني را آغاز كرد و بدين ترتيب هوش مصنوعي زاده شد.

در سال 1956، مك‌كارتي با همكاري كلود شانون و ماروين مينسكي يك كارگاه آموزشي را با موضوع هوش مصنوعي برگزار مي‌كند و اين موضوع را در آنجا مطرح مي‌نمايد. پس از آن‌كه موضوع هوش‌مصنوعي به‌طور جدي مطرح مي‌گردد، مك‌كارتي كار روي بازي‌هاي هوشمندانه ماشيني را آغاز مي‌كند و از حاصل اين كار، زبان LISP پديدار مي‌گردد، زباني براي توصيف خواسته‌هاي هوشمندانه از ماشين. زبان LISP به جاي آن‌كه از منطق رياضي و كار روي اعداد استفاده كند، علامات و سمبل‌ها را به اشياء تغيير مي‌دهد، يعني از تعدادي ليست‌ براي توصيف منطق كاري برنامه بهره مي‌برد و در نهايت، خروجي اين زبان تعدادي جمله يا عبارت توصيفي خواهد بود.
البته امروزه هم از شكل‌هاي تازه‌تري از زبان LISP در سيستم‌هاي خبره (Expert) و برنامه‌هاي پردازش زبان طبيعي(NLP) استفاده مي‌شود. در ضمن اين زبان به قدري سطح بالا بود كه تازه در اواخر دهه هشتاد ميلادي كامپيوترهايي پديد آمدند كه توان كامل پردازش دستورات اين زبان را داشتند.

همه كساني كه نخستين گام‌ها را در راه معرفي هوش مصنوعي برداشتند، يك هدف را در سرداشتند و آن رساندن سطح هوش ماشيني به سطح هوش انساني بود. اما امروزه مي‌دانيم كه مطالعه در زمينه هوش و درك عملكرد آن، بسيار پيچيده و دشوار است. اكنون موضوع هوش را مي‌توان از دو جنبه بررسي نمود. جنبه نخست آن است كه آگاهي از جهان اطراف چگونه به دست مي‌آيد و چگونه مي‌توان از يافته‌ها، و حقايق نتيجه‌گيري هوشمندانه نمود. يك سيستم هوشمند نيازمند دريافت دانسته‌ها، تئوري‌هايي تخميني و غيرمشخص از اطراف است. وليكن از چيزهايي كه به‌طور دقيق و نامشخص تعريف شده‌اند، بايستي نتايج دقيقي استنتاج گردد. جنبه ديگر اين بررسي، حالت كشف و شهود هوشمندانه است. يعني بايد به طريقه كشف و شهود، راهي به سمت مقصد يافت كه اين راه از ميان هزاران راه ممكن و غيرممكن بايستي انتخاب گردد. اين موضوعات هنوز هم دلمشغولي‌هاي مك‌كارتي هستند و راه‌حل‌هاي دقيقي براي حل آن‌ها يافت نشده است.

جان مك‌كارتي، پروفسور دانشگاه استنفورد، با انتشار صدها مقاله در حوزه كامپيوتر و هوش منصوعي و انتشار كتاب "فرموله كردن احساسات عمومي" تاكنون جوايز و مدال‌هاي متعددي را نيز كسب كرده است. جايزه انجمنACM، جايزه تورينگ، جايزه انجمن هوش مصنوعي آمريكا، جايزه پژوهش برگزيده در حوزه هوش مصنوعي، جايزه كيوتو و مدال ملي علوم از اين جمله‌اند. وي همچنين عضو آكادمي علوم و هنر و آكادمي ملي مهندسي و آكادمي ملي علوم نيز مي‌باشد.