وب 2 موجی زودگذر یا آینده وب؟

[majidnaderi]

در یکی دو سال اخیر کسب و کارهای مختلف، مراجع دانشگاهی و متخصصان فنی به بحثهای بسیاری درباره "وب 2" پرداخته اند. اخبار، نوشته ها، نقدهای مرتبط با "وب 2" آنقدر بالا بود و هست که باید اذعان کرد که "وب 2" اینترنت را تکان داد. سایتهایی بسیاری برای گسترش مفهوم آن راه اندازی شده است، کنفرانسهایی برای آن برگزار شد و حتی نخستین مجله با موضوع تخصصی "وب 2" پا به عرصه وجود گذاشت.

از دیگر سو گوگل و مایکروسافت عنوانهای خبری را پشت سر هم می قاپند. یاهو با خرید سایتها و تکنولوژیهای جدید خیز بلندی برداشته است تا بازیگز اصلی "وب 2" باشد. یاهو با خرید del.icio.us، Flickr و راه اندازی My Web 2.0، گوگل با Google Maps و MSN با ارایه ESS که مبتنی بر RSS است (RSS دو طرفه) همه و همه به "وب 2" کمک کرده اند. ضمن آنکه همه آنها به Secioal Search توجه ویژه ای نشان داده اند.

مخالفان "وب 2" آنرا تنها موجی گذرا می دانند که به جان اینترنت افتاده است. اما آنچه که روشن است "وب 2" و هر چه مرتبط با آن است هواداران بسیاری دارد. نکته جالب آنجاست که هر کس آنرا به گونه ای تعریف می کند و برداشت متفاوتی از آن ارایه می دهد.

"وب 2" را می توان چتری دانست بر تکنولوژیهای جدید. تکنولوژیهای جدیدی که به کاربر تجربه حضور بهتر در وب فراتر از تواناییهای HTML کلاسیک (وب 1) ارزانی می دارد.

می توان آنرا یک سری از فعالیتها دانست که به کاربران کمک می کند تا سایتهایی طراحی کنند که به راحتی به اجتماعات آنلاین، خدمات و ابزار وب ارتباط برقرار می کنند. عموما این فعالیتها به کمک راه حلهای کد باز پیاده سازی می شوند.

"وب 2" تمرکز از تولید کننده اطلاعات را به کاربر اطلاعات منتقل می کند و این کار را با جذاب کردن اطلاعات انجام می دهد. قدرت "وب 1" در ناوبری آن بود و کاربر به مرور وب می پرداخت تا اطلاعات خود را بیابد. اما "وب 2" می گوید همان اطلاعات ویژگیهایی دارد و همین ویژگیها یکدیگر را دنبال می کنند و به هم ارتباط می یابند.

"وب 2" کاری می کند که اطلاعات به دنبال ما حرکت کند تا هر وقت مورد نیاز بود از آن استفاده کنیم و این در صورتی امکان پذیر است که به اطلاعات امکان استفاده از آن در سایر ابزار و رسانه ها داده شود.

یکی از ویژگیهای برجسته "وب 2" این است که اطلاعات را برای ما جذاب می کند. اطلاعات به سوی ما می آید و ما در حین رفتن از مکانی به مکان دیگر تعیین می کنیم که کدام اطلاعات و چگونه به سوی ما بیایند.

نکته کلیدی در "وب 2" مشارکت کاربر و اعتماد به وی است. سرویسهایی که در "وب 2" ارایه می شود قابلیت استفاده مجدد از آنرا در سایر ابزار و رسانه ها فراهم می آورد. دسترسی به آنها آسانتر می شود و ابزار قابلیت اطمینان بیشتری می یابند.

"وب 2" سایتهایی نیستند که اطلاعات تولیدی کاربران در آنها بالاست. نظیر آمازون و ای بی، زیرا آنها از همان ابتدا با این ایده طراحی شده اند. "وب 2" همچنین ایجاد ارتباط و سازگاری بین سایتها و ابزار نیست. شمارشگران سایت سالهاست که فعالیت می نمایند و کدهای ساده جاوا اسکریپت پیامهایی را بین سایتها و ابزار آنها فراهم می کنند. اینها موارد تازه نیستند، هیجانی هم ندارند و البته "وب 2" هم نیستند.

AJAX هم "وب 2" نیست. هر چند که ابزار قدرتمندی برای طراحی ابزار "وب 2" است. RSS، Social Networking ، Tagging و XHTML/CSS هسته اصلی "وب 2" هستند. اگر قرار باشد به هر چیز تازه و بامزه ای "وب 2" اتلاق گردد آنگاه "وب 2" بی معنی خواهد شد.

وب 2 همینجاست. کافیست سری به سایتهایی نظیر Flickr، del.icio.us، Kiko و meebo بزنید.

"وب 2" بر قابلیت ترکیب مجدد و سازگارسازی بدون مذاکره و حتی اجازه استوار است. "وب 2" یعنی گرفتن اطلاعات و داده های یک سایت به کمک RSS یا Open API، ترکیب آن با داده هایی از همان نوع اما دریافت شده از منابع دیگر و تولید چیزی جدید.

"وب 2" را یک رویکرد نو می دانند نه یک تکنولوژی تازه. خمیرمایه "وب 2" مشارکت با دیگران برای انجام دادن چیزهایی است که به تنهایی امکان انجام دادن آنها را نداریم.

کی از "وب 1" به "وب 2" مهاجرت می شود؟

وب 2 هنوز محقق نشده است بنابراین هنوز مهاجرتی در کار نیست. اما تلاشهای بسیاری در حال انجام است. به هر حال هر چه هست، اتفاقی نیست که به یکباره انجام شود و شاید سالها طول بکشد تا اکثر سایتها خود را با تکنولوژیهای "وب 2" منطبق کنند. فراموش نکنید هنوز هم هستند افرادی که با ویندوز 3.1 کار می کنند. بنابراین تا آنزمان که سایتهای وب به طور کامل پوست اندازی کنند و با تکنولوژیهای "وب 2" طراحی شوند، راه بسیاری مانده است.

سایتهایی که اکنون بر مفهوم "وب 2" کار می کنند عموما در حالت بتا هستند. گروهی "وب 2" را به جدی یا به شوخی دنیای "بتا" می خوانند. جالب است بدانید سایتهایی هم هستند که در حالت آلفا در اختیار عموم قرار داده شده اند.

چه تاثیری بر کاربران، تولیدکننگان محتوا، طراحان دارد؟

افراد بسیاری با شنیدن نام HTML گیج می شوند و هنوز در آرزوی داشتن یک سایت ساده هستند. اما اکنون زمانه تغییرات است. وب توسط متخصصان فنی و برنامه نویسان شروع شد و به همین خاطر برای آنان بود. اکنون وب برای مردم عادی است.
اکنون سیستمهای مدیریت محتوا به کاربران عادی کامپیوتر اجازه می دهند تا سایتهای حرفه ای داشته باشند. دلیل اقبال به وبلاگها نیز همین بود که افراد بدون نیاز به دانش فنی می توانستند به راحتی مطالب خود را منتشر کنند.

تولیدکنندگان محتوا و طراحان وب باید محتوا و ابزار را به گونه ای توسعه دهند که در سایر ابزار و رسانه ها قابل استفاده باشد. در حقیقت استفاده چندین باره از اطلاعات از مشخصه های اصلی "وب 2" است. خروجی یک سایت باید پس از استفاده در سایتهای دیگر و بازگشت به سایت مادر همچنان قابل استفاده باشد.

برای آنکه اهمیت و اقبال به "وب 2" بهتر بیان شود به مقایسه دو سایت از "وب 1" و "وب 2" می پردزیم.
وب شاتس در سال 1999 راه اندازی شد و توانست به عنوان یک سرویس دهنده عکس به محبوبیت فوق العاده دست یابد. اما فلیکر در سال 2004 راه اندازی شد و توانست در کمتر از 2 سال وب شاتس را به پایین بکشد.

جالب است بدانید که وب شاتس 15 میلیون کاربر دارد و فلیکر تنها 1.5 میلیون. فلیکر کلمه ای است که به سختی نوشته می شود و تلفظ آنهم ساده نیست! اما چگونه است که فلیکر تاز از راه رسیده، وب شاتس محبوب و پر طرفدار را به پایین می کشد؟

هر چند به طور دقیق نمی توان دلایل موفقیت آنرا بیان کرد اما می توان به ویژگیهایی از آن اشاره کرد که به خوبی حکایت از برتری "وب 2" دارد:

• سیستمی است ساده که به راحتی فهمیده می شود.
• دارای ظاهری است واضح که بر کارایی تمرکز دارد.
• قابلیتهایی دارد که به درد اجتماعات آنلاین می خورد نظیر تگینگ،گروهها، کامنت گذاری، ارزیابی و...
• RSS Feeds
• Open API

در هر صورت رویدادهای تازه ای در حال وقوع است و "وب" تکان خورده است. ذائقه کاربران تغییر کرده است و وب را با مزه ای دیگر می خواهند. چه این رویدادهای در حال وقوع را "وب 2" بنامیم و چه با نام دیگر بخوانیم، به هر حال خواهند آمد و با خود تغییرات بسیار خواهند آورد. نیک می دانیم که وب دنیای تغییرات است پس چه خوب است اگر مفاهیم نوین مطرح شده را جدی تر دنبال کنبم.

این مقاله برای مجله دنیای کامپیوتر و ارتباطات نوشته شده است.

[M.taghavi]

وب 2 دنيايي بافته از مشاركت‌


اشاره :

پديده‌هايي هستند كه چنان نرم و آهسته وارد كار، حرفه، فعاليت و نهايتاً زندگي آدميان مي‌شوند كه كسي متوجه ورودشان نمي‌شود و حتي بيش از اين، چنان تغييرات بطئي و بنياديني را سبب مي‌شوند كه همه اندك‌اندك فراموش مي‌كنند كه پيش از اين، روال‌‌ها به‌گونه ديگري بوده است و درها بر پاشنه‌هاي ديگري مي‌چرخيده‌اند. مفهوم "وب 2" را نيز مي‌توان از همين قبيل امور به شمار آورد. آنچه‌كه همه ما، فرقي نمي‌كند در كجاي دنيا و چگونه، اينترنت را با آن آغاز كرديم، دير زماني است، دير زمان به مقياس اينترنتي، كه متحول شده و در يك دگرديسي تدريجي به چيز ديگري بدل شده است. آن "چيز" نخستين را "وب 1" نام نهاده‌اند و به اين واپسين، عنوان "وب 2" داده‌اند.

همگي، بدون آن‌كه چندان متوجه اين موضوع باشيم، از گيرندگي به دهندگي رسيده‌ايم. به خاطرمان نمي‌آيد كه كي يا چگونه چنين شد. اما در وراي ذهنمان اين نكته نهفته است كه زماني احساس كرديم كه بدون داشتن وب سايت يا بدون نوشتن در يك وبلا‌گ شخصي يا گروهي، روزگارمان سخت مي‌گذرد. دقيقاً نمي‌دانيم كه از كي تصميم گرفتيم به جاي ديكشنري آنلا‌ين، عناوين را در ويكي‌پديا جستجو كنيم و گاهي چاشني اين جستجو، وسوسه و ميلي به افزودن يا تغيير دادن يكي از مدخل‌هاي آن بوده است.

به خاطر داريم كه به محض رسيدن اينترنت پرسرعت به كامپيوترهايمان، وسوسه عضويت در يكي از شبكه‌هاي تبادل فايل P2P (نظير مورفيوس يا نپستر) هم به سراغمان آمد. اما نمي‌دانيم كه با اين كار، عملا‌ً از يكي از ثمرات مهم وب2 بهره مي‌بريم. شايد آن‌چنان دقيق به خاطر نداشته باشيم كه از چه زماني، اما مي‌دانيم كه اكنون، وقتي عكس‌هايمان را از دوربين ديجيتالي به پي‌سي منتقل مي‌كنيم، آن‌هايي كه دوست‌داريم در تماشايشان با ديگران شريك شويم را روي يكي از سايت‌هاي به اشتراك‌گذاري عكس مي‌گذاريم و حتي بعضي از ما كه ذوق بيشتري دارند، فتوبلا‌گي هم براي خود راه انداخته‌اند.

يادمان هست كه زماني كه موج وبلا‌گ‌نويسي به راه افتاد. يعني همان زماني كه همگي به يكي از موج‌هاي بلند وب2 خيره‌شده بوديم، تولد هر وبلا‌گ اتفاقي مهم بود. اما اكنون كه به تخمين در هر ثانيه يك وبلا‌گ متولد مي‌شود، آمدن آن‌ها ديگر كسي را هيجان‌زده نمي‌كند. چون آن موج بلند كار خودش را كرده است و آن‌هايي را كه مي‌بايد، به ساحل رسانده و اكنون در انتظار به ساحل رسيدن ديگران است.

حتي ديگر جستجو در گوگل، به كاري روزمره تبديل شده‌است. وب سايت داشتن سازمان‌ها، تشكل‌ها، نشريات و بقيه موضوعي لا‌زم و نه‌چندان مهم تلقي مي‌شود و سفارش يا خريد اينترنتي با همه مشكلا‌تش، كسي را ذوق‌زده نمي‌كند.

همه اين‌ها يعني اين‌‌كه وب2 آمده است و ما متوجه آمدنش نشده‌ايم. نه اين‌كه من ايراني چون چند سالي با فناوري روز دنيا فاصله دارم، آمدنش را احساس نكرده‌ام؛ نه! انبوهي و بسياري از كاربران اينترنت در كل دنيا هم هنوز نمي‌دانند كه در اتمسفر وب2 نفس مي‌كشند و رفتارشان مطابق با الگوهاي وب2 است.

حتي همين مفهوم هم بيش از يكي دو سال از عمرش نمي‌گذرد و شايد در برخي محافل، هنوز درباره تعريف آن اختلا‌ف‌نظر وجود دارد.

اين مقدمه را گفتم تا به مقاله‌اي اشاره كنم. در شماره چهاردهم ماهنامه شبكه (آبان‌ماه 1380) مقاله كوتاه ولي مهمي را از فصلنامه Sun Journal تحت عنوان "شش چهره از وب" درج نموديم. در آن مقاله كه به قلم هلموت برادا، مدير فناوري شركت سان‌مايكروسيستمز نگاشته شده بود، براي وب شش چهره ترسيم شده بود. در آنجا آمده بود كه چهره‌هاي گوناگون وب را نخستين‌بار Bill Joy در شركت سان مطرح كرده است و در ادامه اين چهره‌ها را اين چنين تقسيم‌بندي نموده بود:

- وب سنتي يا وب نزديك: همان وبي كه مي‌شناسيم و با آن به طور روزمره سروكار داريم. به‌طور معمول نيز براي كار با اين وب نيازي به نصب نرم‌افزارهاي اضافي نيست.

- وب سرگرم‌كننده يا وب راه‌دور: با اين وب مي‌توان به محتواي ديداري و شنيداري دسترسي داشت كه به زودي آن‌ها روي ساعت‌هاي مچي، PDA ها و تلفن‌هاي همراه نيز خواهند آمد.

- وب فراگير يا وب ابزاري: در اين وب ماشين‌ها با زبان مشترك جاوا با يكديگر صحبت مي‌كنند و كليه ادوات در يك محيط ارتباطي با يكديگر تعامل مي‌نمايند. هوشمندي زيادي در ادوات متصل به اين وب ديده مي‌شود و اغلب دستگاه‌ها خود تنظيم هستند.

- وب براي تجارت الكترونيكي: وبي كه داراي ترافيك داده‌اي زيادي است و مبادلا‌ت مالي و سفارش‌ها را انجام مي‌دهد.

- وب پيراموني: ارتباط‌دهنده شما با ايميل و وب‌سايت‌هايي كه با آن‌ها به طور روزمره كار داريد.

- وب صوتي: اين وب توانايي آميختن و يكپارچه شدن با سرويس‌هاي درخواستي را دارد.

صرف‌نظر از تحليل دقيقي كه در اين مقاله درباره كاربردهاي وب صورت گرفته، نكته ظريف، نتيجه‌گيري انتهايي مطلب است؛ مطلبي كه در سال 2001 منتشر شده است، در زماني كه هنوز نه بحثي از وب2 بوده و نه شركت‌هاي بزرگ به تغيير تدريجي فعاليت‌هايشان پي برده بودند. در اين مقاله شركت سان توصيه كرده بود كه: چهره‌هاي ششگانه وب در واقع بذر ايجاد تفكري جديد در استفاده از فناوري و خدمات هستند. همه اين وب‌ها مبتني بر "سرويس" هستند نه "فناوري". يعني فناوري بدون در نظر گرفتن خدمات و سرويس روي آن، ارزش چنداني ندارد.

در جاي ديگري هم تأكيد شده بود كه حجم انبوهي از كامپيوترهاي سرويس‌دهنده، محيط‌هاي شبكه‌اي يا ادوات ارتباطي صوتي با كيفيت بالا‌، تنها وقتي با ارزش هستند كه مردم آن‌ها را مفيد، قابل استفاده و ساده بيابند.


شركت‌ها بايد اين موضوع را درك‌كنند كه امروزه بايد برمبناي نيازها و خواسته‌هاي مشتريان حركت نمود. شركتي كه بدون نوآوري صرفاً به ارائه راه‌حل‌هاي فني بسيارعالي مي‌پردازد، نبايد به جذب مشتريان اميدي داشته باشد.
اين توصيه ارزشمند كه امروزه به يكي از بديهيات تبديل شده‌است، يكي از پايه‌هاي اساسي وب2 را تشكيل‌مي‌دهد. "خدمت‌رساني" يكي از كليدهاي طلا‌يي موفقيت است كه شركتي مانند گوگل آن را خيلي زود پيدا كرد و به همين سبب به يكي از نمادهاي وب 2 بدل شده است.

گوگل از ابتدا به عنوان يك سرويس جستجو عرضه شد. هيچ‌گاه به تنهايي فروخته نشد و بابت ارائه خدمات پايه‌اي وجهي دريافت نكرد، هيچ كاربري را ملزم به داشتن محيط يا سكوي خاصي ننمود و حتي وارد دعواي سورس‌باز و بسته هم نشد. گوگل چيزي جز سرويس نيست. اما سرويس‌دهي گوگل براساس چيزهايي است كه همان كاربران سرويس گوگل ايجاد كرده‌اند. يعني جستجو زماني ثمربخش است كه چيزي براي جستجو وجود داشته‌باشد. درواقع گوگل بر پايگاهي از داده‌ها تكيه كرده است كه داده‌هاي آن متعلق به خودش نيست، بلكه فقط آن‌ها را دسته‌بندي و علا‌مت‌گذاري مي‌كند.

از اينجا مي‌خواهم به سخن آغازين بازگردم. وب 2، همه ما را، بدون آن‌كه بدانيم يا حتي بخواهيم، از گيرندگي به دهندگي رسانده است. هر چه وب غني‌تر باشد، نتايج جستجو در آن هم غني‌تر خواهد بود. پس داده‌هاي بيشتري بياوريد تا فرآورده‌هاي بيشتري بگيريد.

توصيه مي‌كنم توضيحات بيشتر درباره وب 2 و مفهوم آن را در مقالا‌ت "وب2 چيست؟" "شوق يك جهان نو" و "هفت مشخصه مهم وب2" در شماره 63 ماهنامه شبکه مطالعه كنيد. به گمانم شما هم با من همداستان خواهيد شد كه هم‌افزايي و استفاده از خرد جمعي، روح وب2 را شكل داده است.

عليرضا صالحي

ماهنامه شبکه - اسفند ۱۳۸۴

[Sardabir]

این روزها بسیاری از شرکت‌های خصوصی و سازمان‌های دولتی ازWeb 2.0 صحبت می‌کنند، اما بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد که در کنار حمایت‌های ظاهری، کمتر در این بخش سرمایه‌گذاری شده و به ابزارهای آن پرداخته شده است. بر اساس بررسی جهانی موسسهMcKinsey که نتایج آن در تاریخ 22 مارس سال جاری طی یک گزارش منتشر شد، شرکت‌ها به‌جای استفاده از نسل جدید اینترنت سعی می‌کنند خود را به فناوری‌های نوین و ابزارهای اتوماسیون وابسته کنند تا بهره‌وری شبکه‌ خود را نسبت به گذشته افزایش دهند. این گزارش با عنوان "شرکت‌های بزرگ چگونه از Web 2.0 استفاده می‌کنند" به چاپ رسیده است.

طی ژانویه سال جاری میلادی بیش از دو هزار و 800 مدیرعامل شرکت‌های بزرگ جهان در بررسی‌های McKinsey شرکت کردند. از این میزان 44 درصد مدیران درجه سه قصد راه‌اندازی Web 2.0 را در سازمان خود داشته‌اند و در این میان 9 نفر آن‌ها این ابزار را در مرکز خود راه‌اندازی کرده‌اند. این مطالعه همچنین وضعیت Web 2.0 در پنج سال گذشته را نمایان کرد.

بیشترین سرمایه‌گذاری‌‌ها در نسل جدید اینترنت به سرویس‌های اینترنتی نظیر نرم‌افزارها و خدمات آنلاین ارتباطی اختصاص یافته است. طبق آمارهای منتشر شده، حدود 80 درصد سرمایه‌گذاری‌های انجام شده در این بخش به خدمات اینترنتی و ارتباطی مربوط می‌شود. این سرویس‌ ممکن است در برخی مراکز به‌وفور مورد استفاده قرار گیرد. برای مثال، فروشندگان و عرضه‌کنندگان خدمات ارتباط از طریق اینترنت با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند تا بتوانند علاوه بر به‌روز کردن اطلاعات خود، خدمات بیشتر و بهتری را در اختیار داشته باشند. باید توجه داشت، اگر چه بخش زیادی از کاربران هنوز به‌درستی نمی‌دانند Web 2.0 چیست و چه مزیت‌هایی می‌تواند داشته باشد، تمایل برای راه‌اندازی این سیستم چشمگیر است. در مطالعات انجام شده بیش از 48 درصد مدیران شرکت‌ها اعلام کرده‌اند قصد استفاده از Web 2.0 را دارند تا بتوانند خدمات بیشتری را در زمینه به‌اشتراک‌گذاری فایل‌های نوشتاری، صوتی و تصویری به مشتریان خود ارایه دهند. در کنار افراد 47 درصد مدیران هم اعلام کرده‌اند که قصد سرمایه‌گذاری روی نسل جدید اینترنت را دارند.

کنترل همه‌جانبه

با وجود اینکه هنوز ابهامات فراوانی در مورد Web 2.0 و ابزارهای وابسته به آن وجود دارد، بیشتر شرکت‌های کامپیوتری قصد سرمایه‌گذاری در این حوزه را دارند تا دسترسی آن‌ها به نسل جدید اینترنت بیشتر شود. طبق آمارهای رسمی منتشر شده، 37 درصد مدیران عامل هم‌اکنون از سایت‌های اینترنتی عمومی و اجتماعی استفاده می‌کنند و یا قصد استفاده از آن را دارند که از مشهورترین این سایت‌ها می‌توان به MySpace و Facebook اشاره کرد. RSS از دیگر ابزارهای اینترنتی است که این روزها کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد و بیشتر شاهد حضور آن در سایت‌های خبری هستیم. این ابزار که در Web 2.0 تاکید فراوان شده، برای انتشار آسان‌تر اخبار و اطلاعات مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این مطالعات مشخص شده، 35 درصد مدیران قصد دارند از RSS و پادسکت استفاده کنند. و سرانجام wiki با نسخه‌های مختلف که به کاربران امکان می‌دهد در هر زمینه‌ای که می‌خواهند اطلاعات کسب کنند. بر اساس آمارهای به‌دست آمده، 33 درصد کل مدیرانی که در این بررسی‌ها شرکت کرده بودند قصد استفاده از ابزارهای آنلاین wiki را دارند. در این میان 32 درصد مدیران قصد سرمایه‌گذاری در بخش وبلاگ‌ها را دارند و این نشان می‌دهد که در دنیای نوین اینترنتی وبلاگ‌ها همچنان از اهمیت بالایی برخوردارند.

نتایج این مطالعات جدید جاکوز باگین(Jacques Bughin) که مدیریت شرکت McKinsey در بروکسل دارد را بسیار شگفت‌زده کرده است. در کنار این مطالعات، گفت‌وگوهای فراوانی با افراد انجام شده تا نظر آن‌ها در مورد Web 2.0 مشخص شود. باگین معتقد است، در دنیای رقابتی امروز که شرکت‌ها سعی می‌کنند بخش بیشتری از بازار را به خود اختصاص دهند، استفاده از ابزارهای ویکی و وبلاگ‌ مهم‌ترین عاملی است که می‌تواند دانش مدیران شرکت را در مورد رقبایشان بالا برد. با این حال باید توجه داشت، این ابزارها در عین کارآمدی می توانند خطرناک هم باشند. اگر یک کاربر تمام اطلاعات خود را روی ویکی قرار دهد، این یک تهدید بزرگ برای وی محسوب می‌شود. باگین می‌گوید: "در دنیای پیشرفته امروزی افرادی که اطلاعات زیادی دارند، باید آن را برای خود نگه دارند. با این کار می‌توانند علاوه بر حفظ موقعیت اجتماعی خود از بروز خطرات احتمالی هم جلوگیریک کنند. اگر این اطلاعات در سایتی مثل ویکی قرار بگیرد، همه به آن دسترسی پیدا می‌کنند و ارزش این اطلاعات کمی می‌شود. اما به هر حال باید توجه داشت، با وجود قانون آزادی اطلاعات دیگر انسان‌ها نمی‌توانند دانش خود را شخصی بدانند و آن را در اختیار دیگران قرار ندهند."

اهمیت Web 2.0 در دنیای امروز آنقدر زیاد است که هر یک از شرکت‌های بزرگ نظیر مایکروسافت، گوگل و... سعی می‌کنند با خرید شرکت‌های کوچک و افزایش حجم خدمات و فعالیت‌های خود پیروز این عرصه باشند و خود را به بازیگر اصلی در Web 2.0 تبدیل کنند. شرکت یاهو با خرید del.icio.us و Flickr و همچنین با راه‌اندازی بخش‌ ویژه‌ای به نام My Web 2.0 نشان داده که این قضه تا چه اندازه برایش اهمیت دارد. شرکت مایکروسافت نیز با ارایه ابزار جدیدی به‌نام ESS که مبتنی بر RSS است توانسته نقش مهمی در جریان داشته باشد.

با توجه به اینکه طی سال‌های گذشته همواره برای به‌روز کردن اینترنت و ایجاد تحول بزرگ در این دنیای مجازی تلاش‌های فراوان شده، بخش زیادی از کارشناسان معتقدند که راه‌اندازی Web 2.0 یک جریان زودگذر است و پس از مدتی فراموش خواهد شد. اما در کنار این مطلب باید به خاطر سپرد که در حال حاضر Web 2.0 طرفداران فراوان دارد و با وجود این انتقادات شدید، همچنان کوشیده می‌شود تا بر موفقیت‌های آن افزوده شود.

Web 2.0 در اصل مجموعه‌ فعالیت‌هایی است که به افراد کمک می‌کند تا با طراحی سایت‌های جدید، به راحتی در اجتماعات آنلاین حضور یابند و بیش از گذشته از خدمات و برنامه‌های اینترنتی استفاده کنند. با وجود اینکه مایکروسافت این روزها فعالیت‌های فراوانی را در این زمینه انجام داده، بخش قابل‌ملاحظه‌ای از خدمات عرضه شده در این زمین متن‌باز است و کارشناسان بیشتر سعی می‌کنند با استفاده از نرم‌افزارهای متن‌باز نسل جدید اینترنت را طراحی کنند.

به عقیده محققان، Web 2.0 اینترنت را به یک رسانه دوسویه تبدیل می‌کند تا کاربران در کنار دریافت اطلاعات، دانش شخصی خود را به دیگران انتقال دهند. اگرچه در Web 1.0 کاربر تنها توانایی مرور سایت‌های اینترنتی را داشت و جست‌وجوگرهای آنلاین به او کمک تا مطالب مورد نظر خود را بیابند. اما Web 2.0 به کاربر می‌گوید، اطلاعات موجود در نسل پیشین اینترنت ویژگی‌هایی دارند که یکدیگر را دنبال می‌کنند و با هم ارتباط دارند. اگر چه تا کنون ما به‌ دنبال اطلاعات می‌گشتیم، در Web 2.0 اطللاعات کاربر را دنبال می‌کند هر زمان ما به ‌آن‌ها نیاز داشتیم، آن‌ها را مورد استفاده قرار دهیم.

باید توجه داشت، Web 2.0 مجموعه‌ای از سایت‌ها نیست که حجم وسیعی از اطلاعات تولیدی کاربران در آن‌ها قرار گیرد، زیرا سایت‌هایی مثل آمازون از همان ابتدا با این ایده طراحی شده‌اند.

ایجاد این تحولات موجب شده تا اینترنت به‌طور کامل متحول شود. بسیاری از محققان به‌جای آنکه Web 2.0 را دنیای اسناد بخوانند، آن را دنیای داده‌ها می‌دانند و در اصل آن را یک رویکرد جدید می‌دانند.

امروزه Web 2.0 َآثار متفاوتی را در رفتارهای اجتماعی- فرهنگی کاربران برجای گذاشته تا کاربران مزایای آن را به‌طورواضح لمس کنند. در کنار پیشرفت‌های فراوان، هنوز افراد بسیاری با شنیدن نام HTML گیج می‌شوند و همچنان در آرزوی داشتن یک سایت ساده هستند. اگر چه اینترنت این روزها به یک ابزار عادی برای مردم تبدیل شده،. سیستم‌های مدیریت محتوا به کاربران عادی کامپیوتر اجازه می‌دهند تا سایت‌های حرفه‌ای داشته باشند و این یکنواختی برای آن‌ها از بین برود. شاید بتوان گفت که مهم‌ترین دلیل اقبال به وبلاگ‌ها نیز همین بوده و افراد بدون نیاز به دانش فنی می‌توانستند به راحتی مطالب خود را منتشر کنند.

بزرگراه فناوری
سید میثم لطفی

[M.taghavi]

15 خرداد 1386 - دنیای اقتصاد - وب 2 (WEB 2.0) تحولي جديد در دنياي مجازي است در حالي كه بدون تكنولوژي خاصي بلكه براساس ايده‌اي نوين رخ داده است.

وب 2 دنياي اسناد نيست بلكه دنياي داده‌ها است، داده‌هايي كه توسط همه افراد و از طريق مشاركت كاربران به وجود مي‌آيند.

شايد براي درك بهتر وب 2 به دايره‌المعارف ويكي‌پديا بتوان اشاره كرد كه هم اكنون در اينترنت به شكلي موفق حاضر است. ايده راه‌اندازي ويكي پديا نيز بر مشاركت جمعي بوده چنانچه تمامي محتويات اين دايره‌المعارف توسط كاربران اينترنت توليد مي‌شود و در اختيار همه افراد قرار مي‌گيرد.
به راحتي بنويسيم همانطور كه مي‌خوانيم

وب 2 گونه جديد و تكنولوژي جديدي بر خلاف آنچه برخي ادعا مي‌كنند، نيست بلكه چيزي است كه به صورت برجسته در ذهن‌ها بوده است.
به گفته Robert cailliau از كنسرسيوم World wide web ايده ما براي وب اين بود كه به راحتي در آن نوشته شود همانطور كه به راحتي در آن خوانده مي‌شود.

در كنفرانس اخير وب 2 كه توسط كارگاه‌هاي آموزش تكنولوژي‌هاي تعاملي پيشرفته نومار (NATIW) در ژنو برگزار شد، تمامي شركت‌كنندگان در خصوص مفاهيم وب 2 حيرت‌زده و متعجب بودند و مكررا سر خود را مي‌خاراندند.

در بين شركت‌كنندگان اين كنفرانس، قديمي‌هاي اينترنت از جمله تيمي از مركز پژوهش‌هاي هسته‌اي اروپا (Cern) كه در واقع مخترع وب 2 بوده‌اند، حضور داشتند.
خرد جمعي در وب 2
هم اكنون ما در جايي هستيم كه مردم كنترل وب را به دست گرفته‌اند و داده‌هاي خود را به آن مي‌دهند.
در واقع اين همان چيزي است كه از ايده راه‌اندازي وب 2 برخاسته است. وب 2 فضاي تغييرات، سيال بودن و انعطاف‌پذيري است و اين در حالي است كه وب 2 فرقي ميان آماتورها و متخصص‌ها نمي‌گذارد.
ما همگي مي‌توانيم در وب 2 حضور داشته باشيم و در ساختن يك چيز باارزش حتي حقيقت مشاركت كنيم كه نام آن خرد جمعي است. تغيير عمده‌اي كه در وب 2 رخ داده اين است كه شما در اين تجارت مي‌توانيد از منابع مردم بهره‌مند باشيد.

به گفته Jeffrey Huany، مدير آزمايشگاه طراحي و رسانه در انستيتو تكنولوژي فدرال سوييس در شهر لوزان دليل اينكه تعداد زيادي از كساني كه در (وب يك) شروع به تجارت كرده بودند شكست خوردند هزينه بسيار بالا و زياد استفاده از وب يك بود كه در آن خود بنگاه مجبور به انجام فعاليت‌هاي فراواني نيز بود.
اين در حالي است كه در وب 2 مشتري‌ها خود محتويات لازم را توليد مي‌كنند و اين تجارت بسيار ارزان‌تر اداره مي‌شود.
يكي از بهترين مزاياي وب 2 اين است كه خود ترافيك لازم را جذب و ايجاد مي‌كند تا ارزش افزوده براي سايت ايجاد شود.

در اين حالت ارزش مشاهده كردن سايت از طريق تعداد كاربران وب 2 افزايش مي‌يابد.

دليل مهمي كه كاربران احساس خوبي نسبت به وب 2 دارند برتري دادن كاربران عادي نسبت به متخصصان و ماهران اينترنت است كه از سوي وب 2 انجام مي‌پذيرد و اشتياق بيشتري را در كاربران و آماتورها ايجاد مي‌كند.

آنچه كه در كنفرانس ژنو جالب توجه همگان قرار داشت تاثير فراوان وب 2 بر اينترنت و زندگي واقعي مردم بود.
حباب وب يك تركيده و وب 2 به وجود آمده است، وب 2 آثار متفاوتي دارد كه روي رفتارهاي اجتماعي و فرهنگي نيز تاثير مي‌گذارد.

خميرمايه وب 2 مشاركت با ديگران براي انجام دادن چيزهايي است كه به تنهايي امكان انجام دادن آن براي هر فرد وجود ندارد.

به همين دلايل است كه هم‌اكنون وب 2 براي كاربران معمولي و متخصص در اينترنت، فضايي هيجان‌انگيز و راحت است و اشتياق براي مشاركت جستن در آن از سوي مردم و كاربران وجود دارد.

[narsis]

وب2 هر تعريفي كه داشته باشد يك هدف كلي را دنبال مي‌كند و آن هم تغيير وضعيت كنوني اينترنت است.



امروزه در مورد وب2 صحبت‌هاي فراواني به ميان مي‌آيد و تعريف‌هاي متفاوتي از آن مي‌شود. اما به‌ راستي وب2 چيست؟ بايد اعتراف كرد كه هنوز تعريف واحد و جامعي براي وب2 اعلام نشده و همچنان در نشست‌ها و همايش‌هاي مختلف در مورد يك تعريف جامع و كامل از اين فرآيند بحث و مذاكره مي‌شود. تيم اوريلي (Tim O'Reilly) از وب2 به عنوان يك سكو ياد مي‌كند كه تمامي ابزارها و برنامه‌ها در سيطره آن قرار مي‌گيرد و وب2 به آنها احاطه دارد. دره سيليكون كه سال‌ها به عنوان قطب فناوري جهان محسوب مي‌شده، امروزه به دنبال يك راه‌حل براي پيشرفت هرچه بيشتر مي‌گردد و كارشناسان معتقدند كه به جز وب2 راه‌حلي مناسبي براي نيل به اين هدف وجود نخواهد داشت.

كارشناسان وب2 اين روزها از اصطلاحاتي نظير ويكي‌ها، بلاگ‌ها، RSS، AJAX و ... استفاده مي‌كنند و در مقابل، رقبا با بكار گرفتن اصطلاحاتي ديگر سعي بر آن دارند كه از اين روند جلوگيري كنند. وب2 هر تعريفي كه داشته باشد يك هدف كلي را دنبال مي‌كند و آن هم تغيير وضعيت كنوني اينترنت است. سايت‌هاي مبتني بر وب2 پايگاه‌هاي اينترنتي آنلايني براي ارايه سرويس‌هاي اينترنتي محسوب نمي‌شوند. از بخش جست‌وجوگر تصاوير ياهو و سايت وابسته به آن با نام Flickr گرفته تا دايره‌المعارف آنلاين ويكي‌پديا و سايت دوست‌يابي MySpace و حتي جست‌وجوگر بزرگ گوگل نمونه‌هايي از وب2 محسوب مي‌شوند كه با هدف دگرگوني اينترنت و بهبود وضعيت كنوني آن فعاليت‌هاي خود را دنبال مي‌كنند.

اگر اين سايت‌ها نتوانند به خوبي اهداف خود را براي رسيدن به وب2 محقق سازند، مجبورند اين روند را Live Web نام‌گذاري كنند. تصور كنيد كه تمام اين خدمات از دنياي جديد وب2 بتوانند موفقيت‌آميز باشد و ميليون‌ها كاربر را از سراسر دنيا به سمت خود بكشاند، اما آيا اين قبيل سرويس‌ها توانايي پاسخ‌گويي به نيازهاي روزافزون مراكز تجاري را خواهند داشت؟ ري لين (Ray Lane) مدير اسبق شركت اوراكل كه هم‌اكنون يكي از شركاي مركز تجاري Kleiner Perkins Caufield & Byers محسوب مي‌شود در اين باره مي‌گويد: «تمام اين امكانات كه براي كاربران عادي درنظر گرفته شده در اختيار شركت‌ها و سازمان‌ها تجاري قرار خواهد گرفت و استفاده‌كنندگان اصلي از اين روند تنها آنها خواهند بود.»

به‌ جز نوجوانان و جوانان كه مخاطبان اصلي وب2 هستند، نسل جديد اينترنت مي‌تواند تاثيرات شگرفي را در مراكز تجاري برجاي بگذارد و به تحقق اهداف جهاني‌سازي كمك‌هاي فراوان كند. اين مسئله باعث شده تا برخي افراد وب 2 را Enterprise 2.0 نام‌گذاري كنند و اين جريان را پلي بين مدير و كارمندان و يا شركت و مشتريان بدانند. دان تپ‌اسكات (Don Tapscott) مدير گروه فكري New Paradigm تورنتو معتقد است: «وب2 بزرگ‌ترين تغييري است كه طي يك قرن گذشته در سازمان‌ها و مراكز تجاري ايجاد خواهد شد.»

نشانه‌هاي اوليه از اين تغييرات بسيار فراوان است. شركت فيلم‌سازي والت‌ديسني، بانك سرمايه‌گذاري Dresdner Kleinwort Wasserstein و چندين شركت بزرگ ديگر از سايت‌هاي ويكي يا صفحات اينترنتي قابل ويرايش استفاده مي‌كنند تا بتوانند همكاري‌هاي بيشتري را با يكديگر داشته باشند. ديگر شركت‌ها با استفاده از سايت‌هاي عمومي و اجتماعي نظير LinkedIn و Visible Path سعي مي‌كنند ارتباطات بيشتري را به‌دست آورند و شرايط لازم را براي فروش بيشتر محصولات خود فراهم كنند.

راه‌اندازي وبلاگ‌هاي گروهي و انفرادي نيز از كارهاي مورد علاقه كاربران در عصر حاضر محسوب مي‌شود، تا آنجا كه جاناتان شوارتز (Jonathan Schwartz) مديرعامل شركت Sun Microsystems و باب لوتز (Bob Lutz) معاون شركت خودروسازي جنرال موتورز با انتشار مطالب مختلف روي وبلاگ‌هاي خود سعي مي‌كنند ارتباط صميمانه‌تري با مردم داشته باشند و بدون هرگونه واسطه‌اي به نيازهاي آنان پي ببرند. همان‌طور كه سال‌ها پيش كامپيوترهاي شخصي موفق شدند در تمام سازمان‌هاي دولتي و خصوصي جهان راه پيدا كنند و موقعيت ثابتي را براي خود بيابند، كارشناسان وضعيت مشابهي را براي وب 2 پيش‌بيني مي‌كنند.

زماني كه راد اسميت (Rod Smith) معاون شركت IBM در بخش فناوري‌هاي رو به رشد اينترنتي سال گذشته به مدير فناوري اطلاعات بانك سلطنتي اسكاتلند در مورد سايت‌هاي ويكي توضيح داد، وي با تاسف سر خود را تكان داد و اظهار داشت كه از اين قبيل سايت‌ها استفاده نمي‌كند. اما وقتي كه امروز اسميت در يك نشست كوچك در مورد سايت‌هاي ويكي يا ديگر تجهيزات وب2 صحبت مي‌كند، افراد حاضر با خوشحالي اعلام مي‌دارند كه به صورت مستمر اين سايت‌ها را مورد استفاده قرار مي‌دهند.

اسميت مي‌گويد: «آگاهي افراد از اين روند به قدري افزايش يافته كه امروزه بيشتر مديران شركت‌ها با ما تماس مي‌گيرند و در مورد وب 2 از ما توضيحات بيشتر مي‌خواهند.» به هر حال بايد توجه داشت كه همانند كامپيوترهاي شخصي، نياز مبرم و اساسي وب 2 توانمندسازي هرچه بيشتر آن است. تقويت كامپيوترهاي خانگي، افزايش دسترسي كاربران به اينترنت پرسرعت و سرويس‌هاي كاربردي و آسان وب2 نيرويي باورنكردني را در اختيار هر يك از افراد مي‌گذارد كه با آن مي‌توانند كارهاي گوناگوني انجام دهند.

اگر چه بيشتر اين سرويس‌ها به صورت رايگان در اختيار كاربران قرار مي‌گيرد، ولي بايد توجه داشت كه اين مسئله باعث متضرر شدن شركت‌هاي عرضه‌كننده خدمات وب2 نخواهد شد. تبليغات آنلاين بزرگ‌ترين منبع درآمدي هستند كه مي‌توانند در اين زمينه مفيد واقع شوند و به كمك شركت‌هاي عرضه‌كننده خدمات وب2 بيايند. جو كاروس (Joe Kraus) مدير سايت اينترنتي JotSpot كه مبناي آن سايت‌هاي قابل ويرايش ويكي است مي‌گويد: «تمام مراكز توانمند و بزرگ فناوري مي‌توانند در اين حوزه تاثيرگذار باشند و مفيد واقع شوند.»

تمام اين سرويس‌ها و خدمات مختلف در يك مركز جامع و بزرگ جمع‌آوري مي‌شوند تا كاربري كه در هر جاي اين كره خاكي قرار گرفته به سادگي بتواند از آن استفاده كند. براي مثال، زماني كه شما با سايت گوگل يك جست‌وجوي اينترنتي انجام مي‌دهيد، شما تعداد زيادي از ابزارهاي اينترنتي را به همراه چندين پايگاه اطلاعاتي در اختيار داريد كه در هاردديسك‌هاي مختلف در سراسر دنيا پراكنده شده‌اند. بايد توجه داشت كه اين موضوع تنها مربوط به گوگل نمي‌شود، بلكه سايت‌هاي ديگر نظير MySpace، eBay و حتي Skype نيز با توسعه ابزارهاي خود به گونه‌اي مشابه عمل مي‌كنند.

براي نمونه، سايت عمومي و اجتماعي MySpace به كاربران امكان مي‌دهد تا روي صفحات اينترنتي اطلاعات مورد نظر خود را منتشر كنند، به نحوي كه امكان ويرايش آن براي ديگر كاربران هم وجود داشته باشد. اين فعاليت به‌هم پيوسته از خلاقيت و نوآوري‌هاي افرادي كه در سايت‌هاي MySpace، eBay و Skype حضور دارند به طور مفيد استفاده مي‌كند تا اين سرويس‌ها به صورت همه‌جانبه ارتقا يابد. تاپ‌اسكات در ادامه صحبت‌هاي خود مي‌افزايد: «ما در حال گذار از سرويس‌هاي كنوني به سرويس‌ها و سطوح برنامه‌ريزي شده هستيم.»

براي بسياري از افراد استفاده از برنامه اصلي‌ سايت MySpace براي رسيدن به اهداف متفاوت كار غيرممكني به نظر مي‌رسد و همين مسئله باعث مي‌شود تا آنها از پيوستن به جريان وب2 باز بمانند. جان هاگل (John Hagel) نويسنده كتاب‌هاي مختلف در حوزه تجارت و فناوري اطلاعات بر اين باور است كه بين ساكنان وب2 و سازمان‌هاي IT در سراسر دنيا يك تفاوت فرهنگي فاحش وجود دارد. علاوه بر اين، مديران فناوري اطلاعات در سراسر دنيا نيز دوست ندارند كاربران بدون دنبال كردن هدف به‌خصوصي از ابزارهاي وب2 استفاده كنند، زيرا در بيشتر مواقع اين افراد در مقابل حملات هكرها و هرزنامه‌نويسان ايمن نخواهند بود.

با اين وجود، انديشه‌اي كه در وب 2 وجود دارد و اهدافي كه براي آن در نظر گرفته شده تمام گمانه‌زني‌هاي نادرست را از بين مي‌برد و به همگان نشان مي‌دهد كه نسل جديد اينترنت تا چه اندازه مي‌تواند مفيد واقع شود. به طور كلي، اين قبيل ابزارها از وب2 مي‌تواند مشكلاتي كه شركت‌ها و سازمان‌هاي كنوني در زمينه نرم‌افزار و برنامه‌هاي آنلاين با آنها دست و پنجه نرم‌ مي‌كنند را حل كنند. بسياري از سازمان‌هاي تجاري اين روزها مي‌كوشند با استفاده از ابزارها و امكانات آنلاين كنوني مشكلات خود را از ميان بردارند، كه از جمله اين ابزارها مي‌توان به فيلترهاي مبارزه با هرزنامه‌ها در سرويس‌هاي پست‌الكترونيكي و اينترانت‌ها اشاره كرد.

ولي بايد اعتراف كرد كه سرويس‌هايي از قبيل سايت‌هاي ويكي همين سازمان‌ها را به سمت خود كشانده و آنها را مجبور كرده تا وارد جريان وب2 شوند. راس ميفيلد (Ross Mayfield) مديرعامل سايت Socialtext كه بر اساس ساختار سايت‌هاي ويكي كار مي‌كند، مي‌گويد: «بيشتر افرادي كه من امروزه با آنها در ارتباط هستم ويكي‌پديا را به خوبي مي‌شناسند، و به همين خاطر مشكلي نخواهد بود كه ما بخواهيم راه‌اندازي يك سايت شبيه ويكي‌پديا را در يك سازمان به آنها معرفي كنيم.» به عنوان مثال، بانك سرمايه‌گذاري Dresdner Kleinwort Wasserstein از سايت ويكي Socialtext استفاده مي‌كند تا پست‌هاي الكترونيكي موردنظر خود را آسان‌تر به مخاطبان برساند و ويدئوهايي از اماكن جديدي كه در آنها سرمايه‌گذاري كرده را به آنها بدهند.

اين بانك شش ماه پس از راه‌اندازي اين سرويس جديد با دو هزار صفحه اينترنتي جديد كه بر اساس ساختارهاي ويكي توليد شده بود، مواجه شد كه اين صفحات توسط يك چهارم كارمندان آن به وجود آمد. اين افراد از سرويس اينترانت بانك سرمايه‌گذاري Dresdner Kleinwort Wasserstein استفاده مي‌كردند.

نمايشگاه بين‌المللي وب2
نمايشگاه سالانه وب2 (Web 2.0 Expo) يك گردهمايي بين‌المللي است كه در زمينه فناوري، طراحي، بازاريابي و بازرگاني وب2 انجام مي‌شود. در اين نمايشگاه تمام فعالان حوزه اينترنت كه قصد ارتقاي كمي و كيفي آن را دارند دور يكديگر جمع مي‌شوند و در مورد آخرين تحولات آنلاين به بحث و گفت‌وگو مي‌پردازند. گردانندگان اين نمايشگاه سعي مي‌كنند موفق‌ترين شركت‌ها را در اين حوزه گرد هم بياورند تا با استفاده از مدل‌هاي پيشنهادي آنها بتوانند سرعت رسيدن به اهداف وب2 را بيشتر كنند.

اين مسئله را نبايد از ذهن دور نگه داشت كه اينترنت به عنوان موتور محرك تمامي صنايع در حال رشد و پيشرفت بوده و به مهم‌ترين عامل افزايش رشد اقتصادي در سال‌هاي اخير تبديل شده است. اين جريان با روي كار آمدن وب2 و برگزاري كنفرانس‌هايي در اين زمينه شدت گرفت و باعث شد اقبال شركت‌ها به اين روند افزايش يابد. نمايشگاه و همايش بزرگ وب2 در سال جاري پانزدهم تا هجدم آوريل 2007 در شهر Moscone West ايالت سانفرانسيسكوي آمريكا برگزار خواهد شد.

مترجم: ميثم لطفي- دنياي كامپيوتر و ارتباطات